اخزا (اوراق خزانه اسلامی) چیست؟

اسناد خزانه اسلامی

در بازار بورس و فرابورس، اوراق بهادار متنوعی مورد معامله قرار می‌گیرند. هریک از اوراق بهادار، ویژگی‌ها، زمان سررسید، قیمت اسمی و شرایط منحصر به خود را دارند. معامله‌گران می‌توانند با خرید هر نوع از اوراق بهادار، به نوعی از آن سود ببرند. اما به هیچ وجه به افراد مبتدی که با ساختار این اوراق آشنایی ندارند، توصیه نمی‌شود که این اوراق را معامله کنند. برای خرید و فروش هر نوع از اوراق بهادار در بازار بورس و فرابوس ایران، باید با ماهیت آن‌ها آشنایی داشته باشید. یکی از انواع اوراق بهادار که در فرابورس مورد معامله قرار می‌گیرد، اوراق خزانه اسلامی یا «اخزا» است که در ادامه به معرفی آن خواهیم پرداخت. اگر شما نیز نسبت به ویژ‌گی‌ها و ماهیت اصلی این اوراق کنجکاو هستید و می‌خواهید بدانید که اخزا چیست و چگونه می‌توان آن را معامله کرد، تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.

اوراق خزانه اسلامی یا اخزا چیست؟

مطمئناً افراد زیادی در پی این هستند که بدانند اخزا چیست و چطور می‌توانند مانند دیگر اوراق بهادار، برای سود بردن از آن نیز برنامه‌ریزی کنند. در پاسخ به سؤال «اخزا چیست؟» می‌توانیم بگوییم که اخزا یا اسناد خزانه اسلامی، نوعی بدهی دولتی هستند که به پیمانکاران غیردولتی پرداخت می‌شود. برای مثال، اگر دولت مبلغ یک میلیارد تومان را به یک پیمانکار خاص بدهکار باشد، اما در حال حاضر توان پرداخت این بدهی را نداشته باشد،‌ با دادن اوراق اخزا به پیمانکار، این اطمینان را می‌دهد که مبلغ مورد نظر را در تاریخ مثلاً 29 آبان 1400 تسویه می‌کند. این برگه‌ها شبیه به چک بوده و تاریخ وصول نهایی آن‌ها اعلام می‌شود. این بدهی جزو بدهی‌های ممتاز دولت بوده و به همین جهت، تضمین پرداخت دارد. همچنین اعلام شده که اگر دولت به هر دلیلی بدهی خود به پیمانکاران را در برگه‌های اخزا تسویه نکند، خود بانک مرکزی مؤظف به تسویه آن‌ها خواهد بود. این اوراق، تحت نماد «اخزا» به همراه یک عدد در فرابورس ایران عرضه می‌شود. معامله و درآمد حاصل از اوراق خزانه دولتی، به‌صورت کامل معاف از مالیات هستند. 

اختصاص اخزا به پیمانکاران

فروش اسناد خزانه اسلامی پیمانکاران چگونه انجام می‌گیرد؟

پیمانکاران برای دریافت بدهی‌های خود از دولت، دو را پیش رو دارند:

  • همین حالا از دولت اوراق خزانه اسلامی بگیرند.
  • تا زمان اعلام شده صبر کنند و آن‌گاه وجوه خود را نقداً دریافت نمایند.

اگر پیمانکار راه اول را انتخاب کند، می‌تواند اسناد خزانه اسلامی خود را در بازار ثانویه به فروش رسانده و زودتر به نقدینگی مورد نظر خود دست یابد. اما اگر راه دوم را برگزیند، مجبور خواهد بود تا پایان زمان اعلام شده صبر کند تا در نهایت بدهی خود را دریافت نماید. بر همین اساس، بیشتر افراد ترجیح می‌دهند که اسناد اخزا را گرفته و با فروش آن، زودتر از موعد به نقدینگی خود برسند.

هدف از انتشار اسناد اخزا چیست؟

دولت و بانک مرکزی با دلایل زیر اقدام به انتشار اوراق خزانه دولتی می‌کنند:

  • تسویه بدهی‌ دولت به پیمانکاران
  • تأمین مقدار کسری‌های بودجه
  • کنترل نقدینگی کلی بازار در زمان ارائه تا تسویه سررسیدها
  • اجرای سیاست‌های پولی و مالی توسط بانک مرکزی

بنابر دلایل فوق، اسناد خزانه دولتی به غیر از تسویه بدهی، برای رونق اقتصاد کلی کشور، اجرای سیاست‌های بانک مرکزی بر بازار و همچنین برای تأمین مالی داخلی هزینه‌های کشور نیز مفید بوده و تأثیرات بالاتری بر اقتصاد کشور دارد.

فروش اوراق خزانه اسلامی چگونه انجام می‌شود؟

وزارت امور اقتصاد و دارایی کشور، لیست پیمانکاران طلبکار از دولت را به بانک‌های عامل معرفی می‌کند. آن‌گاه پس از احراز هویت پیمانکاران توسط بانک‌ها، لیست کلی این افراد در اختیار سازمان فرابورس قرار می‌گیرد. سپس ظرف 10 روز کاری، پیمانکاران می‌توانند اسناد خود را دریافت کرده و آن را در یکی از کارگزاری‌های فرابورس ایران به فروش برسانند. این اسناد در کارگزاری به صورت حضوری یا آنلاین، قابل فروش و واگذاری هستند. پیمانکاران با فروش اسناد، به نقدینگی مورد نظرشان خواهند رسید.

خرید اوراق خزانه اسلامی چگونه انجام می‌شود؟

معمولاً افرادی که اسناد خزانه اسلامی را خریداری می‌کنند، آن‌ها را با مبلغی کمتر از قیمت اسمی‌شان می‌خرند. مبلغ اسمی اسناد، توسط دولت تعیین می‌شود. هرچقدر زمان خرید اسناد خزانه اسلامی به زمان سررسید آن نزدیکتر باشد، شما آن را با قیمت بالاتری (قیمت نزدیک‌تر به قیمت اسمی) خریداری خواهید کرد. اما هرچقدر زمان خرید شما با زمان سررسید فاصله بیشتری داشته باشد، قیمت آن پایین‌تر بوده و سود بیشتری را نصیب شما خواهد کرد. برای مثال، اگر مبلغ اسمی یکی از اسناد اخزا 000/100 تومان بوده و تاریخ سررسید آن برای 6 ماه دیگر باشد، شما می‌توانید این اوراق را قیمت 000/85 الی 500/95 تومان خریداری نمایید. اما اگر تا زمان سررسید یک یا دو ماه فاصله باشد، احتمالاً این اوراق با قیمتی در حدود 700/95 تا 500/99 به شما واگذار می‌شوند.

نحوه

تفاوت دیگر اوراق بهادار با اوراق اخزا چیست؟

حالا که تا حدودی می‌دانیم اخزا چیست، بهتر است از تفاوت آن با دیگر اوراق بهادار نیز آشنا شویم. در واقع، تفاوت‌های عمده‌ای بین اسناد خزانه اسلامی و دیگر اوراق بهادار وجود دارد که آن‌ها را می‌توان به‌صورت زیر بیان کرد:

  • معمولاً تاریخ سررسید دیگر اوراق بهادار بیشتر از یک سال (گاهی تا 5 سال) است؛ اما تاریخ سررسید اوراق خزانه اسلامی، کمتر از یک سال (4 تا 52 هفته) است.
  • اکثر اوراق بهادار، سودهای میان‌دوره‌ای دارند و دارندگان این اوراق تا رسیدن به زمان سررسید، سودهای میان‌دوره‌ای خود را دریافت می‌کنند؛ اما اسناد خزانه اسلامی، هیچ سود میان‌دوره‌ای ندارند و تا رسیدن زمان سررسید، سودی به آن‌ها تعلق نمی‌گیرد. در واقع، سود اصلی این اوراق در مابه‌التفاوت قیمت خرید و قیمت اسمی آن در زمان سررسید و فروش قرار دارد.
  • اوراق خزانه اسلامی به نسبت سایر اوراق در بازار، درجه نقد شوندگی بالاتری دارند. به طوری که هیچ نگرانی از بابت پیدا کردن خریدار برای این اسناد وجود ندارد و در زمان اقدام کردن به فروش، بلافاصله به فروش خواهند رسید.
  • اگرچه اوراق بهادار همگی تضمین‌شده و تا حد زیادی خالی از ریسک هستند، اما اسناد خزانه دولتی به دلیل پشتیبانی مستقیم دولت و بانک مرکزی از کمترین ریسک معاملاتی برخورداند.

توجه به تفاوت‌هایی که اوراق خزانه دولتی با سایر اوراق و اسناد بهادار موجود در بازار دارند، شما می‌توانید تصمیم خود را برای خرید و فروش این اوراق گرفته و در مسیر سود بردن از آن قدم بردارید.

سخن نهایی

اگر شما بدانید که ماهیت اخزا چیست، به احتمال زیاد به یکی از خریداران این اسناد تبدیل می‌شوید. به‌خصوص که نقدشوندگی بالا، نحوه خرید و فروش اخزا را راحت‌تر می‌کند، این اوراق طرفداران زیادی خواهند داشت. بنابراین حالا که شما نیز با نحوه خرید و فروش اخزا آشنایی دارید، می‌توانید این اسناد را از طریق یکی از کارگزاری‌های عضو فرابورس ایران خریداری نموده و با نزدیک‌تر شدن به زمان سررسید، از آن سود ببرید.

برای یادگیری “انواع اوراق” مسیر زیر را به شما پیشنهاد می‌کنیم:

​​

چقدر مفید بود؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *