شبکه peer to peer یا همتا به همتا چیست؟ | هر آنچه باید بدانید!

زمان مطالعه: 7 دقیقه
شبکه peer to peer

از دیرباز تاکنون معامله‌گران در پی حذف واسطه‌ها و صرفه‌جویی در هزینه‌ها با پرداخت‌ نکردن کمیسیون و کارمزدهای بالا بودند و با آزمایش سیستم‌ها و پلتفرم‌های مختلف کم‌وبیش به آن نزدیک شدند. تا اینکه شبکه peer to peer یا همتا به همتا معرفی شد که به‌سبب مزایای بسیارش مورد توجه طیف وسیعی از معامله‌گران در بازارهای مالی قرار گرفت، اما مدیران با تمرکز بر معایبی مانند امکان محدودکردن پهنای باند، توزیع بدافزار و… سعی در جلوگیری استفاده مردم از برنامه‌های آن دارند؛ شبکه‌ای که انقلابی در عرصه معاملات و تبادلات به وجود آورد، کماکان برای افراد بسیاری ناشناخته است، اما بی‌شک با آگاهی از تاریخچه آن، نوع عملکرد و توجه به مزایا و معایب آن می‌توان تصمیم‌های بسیار هوشمندانه‌تری درباره معاملات خود گرفت.

تاریخچه شبکه همتا به همتا

پیش از آن‌که به تاریخچه این شبکه بپردازیم، ابتدا باید ببینیم P2P چیست؛ شبکه همتا به همتا یا peer to peer  (P2P) پلتفرم غیرمتمرکزی است که به‌وسیله آن دو فرد به‌صورت مستقیم بدون نیاز به‌واسطه افراد دیگر با هم در تعامل هستند؛ با وجود این فرد خریدار و فروشنده به‌صورت مستقیم از طریق این سرویس با یکدیگر معامله کرده و به بیان ساده‌تر شبکه‌ای است که به‌طور مستقیم طرفین یک معامله را بدون حضور اشخاص دیگر به‌ هم متصل خواهد کرد.

حال بیایید نگاهی به تاریخچه شبکه peer to peer بیندازیم. درواقع اولین بار پس از گذشت مدت کوتاهی از معرفی کامپیوترهای شخصی در سال ۱۹۸۰ استفاده از شبکه‌های P2P آغاز شد. چت رله اینترنتی یکی از نخستین شبکه‌های همتا به همتا بود که به‌منظور اشتراک‌گذاری متن و چت در آگوست سال ۱۹۸۸ میلادی توسعه یافت. حال سال ۱۹۹۹ است و در یکم ژوئن امسال Napster اشتراک موسیقی را در شبکه P2P خود فعال کرد؛ شبکه‌ای که به افراد اجازه می‌دهد به‌صورت مستقیم از طریق یک شبکه به فرد دیگری که از ورژن همان برنامه استفاده می‌کند، متصل شده و با هم تعامل داشته باشند.

تاریخچه شبکه همتا به همتا

پس از گذشت یک سال در سال ۲۰۰۰ میلادی اولین شبکه اشتراک فایل همتا به همتای غیرمتمرکز با نام Gnutella تأسیس شد. این سیستم به کاربر اجازه می‌داد به‌وسیله یک پوشه تعیین‌ شده به فایل‌های رایانه‌های افراد دیگر دسترسی داشته و داده‌های موردنظر را در اختیار بگیرد. در سال‌های بعد خدمات به اشتراک‌گذاری فایل رسانه‌ای این پلتفرم نیز توسعه یافت و این روند زمینه را برای عرضه سایر پلتفرم‌های شبکه peer to peer از جمله شبکه بلاک‌چین بیت‌کوین که در ژانویه ۲۰۰۹ معرفی شد به‌طرزی مؤثر آماده کرد.

امروزه سرویس‌های شبکه peer to peer از خدمات اینترنتی فراتر رفته و فعالیت‌هایی از معاملات و خرید و فروش ساده تا بخش‌های پیچیده‌تری از اقتصاد حتی خدماتی مانند جست‌وجو، غربالگری، پردازش پرداخت و رتبه‌بندی را نیز شامل می‌شوند. حتی بخش‌هایی از خدمات این پلتفرم عملاً هیچ ارتباط خاصی با تراکنش‌های پرداختی توسط کاربران ندارد، اما آن‌ها را به‌منظور کار بر روی پروژه‌های مشترک یا اشتراک‌گذاری داده‌ها بدون واسطه گرد هم می‌آورد. همچنین ممکن است از این خدمات به‌عنوان سرویس غیرانتفاعی رایگان بهره برده شود یا به‌واسطه تبلیغات برای کاربران به‌وسیله فروش داده‌های آن‌ها درآمد ایجاد کند.

به‌طورکلی باید اشاره کرد که مفهوم امروزی شبکه همتا به همتا از طریق سیستم‌های اشتراک‌گذاری فایل مانند Napster در سال ۱۹۹۹ رواج پیدا کرد، اما پس از فرایندهای مختلف، این پلتفرم به میلیون‌ها کاربر شبکه سراسری اینترنت اجازه داد که گروه تشکیل دهند و به‌صورت مستقیم متصل شده یا با همدیگر همکاری کنند و به‌عنوان موتورهای جست‌وجوی ایجادشده توسط خود کاربران عمل کنند. درواقع این مدل تفاوت چشم‌گیری با سرویس کلاینت سرور دارد که در آن اشخاص با سروری مشخص ارتباط برقرار می‌کنند.

peer to peer یا همتا به همتا چیست؟

شبکه همتا به همتا چگونه کار می‌کند؟

حال که دریافتیم P2P چیست، نگاهی به نحوه عملکرد شبکه peer to peer می‌اندازیم. غالباً پس از اینکه کاربر تصمیم می‌گیرد فایلی را دانلود کند، مرورگر وب را باز می‌کند، از وب‌سایت مورد نظرش بازدید کرده و فایل را دانلود می‌کند. اینجاست که وب‌سایت داده‌ها را دریافت کرده و مانند یک مشتری به درخواست فرد واکنش نشان می‌دهد. درحقیقت سرور یا کامپیوتر شخصی هر کاربر، نقش طرف دیگر را ایفا می‌کند؛ درست مانند یک خیابان یک‌طرفه که در آن فایل دانلودشده از مکان الف به مکان ب یعنی از وب‌سایت به رایانه منتقل خواهد شد.

تصور کنید همان کاربر قصد دارد همین فایل را از طریق p2p network دانلود کند؛ اینجاست که اوضاع کمی فرق می‌کند. در این وضعیت ابتدا باید کاربر نرم‌افزار مربوط همتا به همتا را روی کامپیوتر خود نصب کرده و شبکه‌ای مجازی از کاربران اپلیکیشن مخصوص P2P را در دسترس داشته باشد. فایلی که دانلود می‌کند، به‌صورت بیت‌هایی از کامپیوترهای مختلف در شبکه که از قبل آن فایل را ذخیره کرده‌اند، دریافت خواهد شد. درست در همین هنگام اطلاعاتی از کامپیوتر کاربر به سیستم شخصی آن‌هایی که داده‌ای را درخواست می‌کنند، نیز ارسال می‌شود و دقیقاً در این شرایط می‌توان خیابانی دوطرفه را فرض کرد که از هر دو مکان داده‌ها منتقل شده یا به بیانی دیگر، بار انتقال فایل بین کامپیوترهای مشابه توزیع خواهد شد.

اکنون نگاهی به معماری شبکه peer to peer داریم. درواقع در معماری این شبکه هر کامپیوتر شخصی مسئولیت‌ها و قابلیت‌های مشابهی دارد. از این‌رو هیچ سروری وجود ندارد، این کامپیوترها هستند که در یک گروه به همدیگر وصل شده و فایل‌ها و داده‌های مختلف را از طریق دسترسی به اینترنت به اشتراک خواهند گذاشت؛ البته این معماری بیشترین کاربرد را برای گروه‌های کاری دوازده یا کمتر داشته و هرچه تعداد کامپیوتر بیشتر شود، کارایی این سیستم به‌طرز چشم‌گیری کاهش پیدا خواهد کرد. همچنین در محیط‌های کوچک منازل یا کسب‌وکارها هر کامپیوتر به‌عنوان ایستگاهی کاری به‌صورت مستقل عمل کرده و داده‌ها را روی هارد دیسک نگهداری می‌کند، اما توانایی به‌ اشتراک گذاری اطلاعاتش را با کامپیوترهای دیگر در شبکه خواهد داشت.

شبکه همتا به همتا چگونه کار می‌کند؟

شبکه peer to peer از تکنولوژی به‌منظور کاهش هزینه‌های مبادله، اجرا و عدم تقارن داده‌ها استفاده خواهد کرد که در حالت سنتی این اشخاص ثالث و واسطه‌ها بودند که این اعتماد را به وجود می‌آوردند؛ در واقع در خدمات همتا به همتا وظیفه ایجاد اعتماد بر عهده فناوری خواهد بود؛ درحالی‌که در سیستم‌های قدیمی این واسطه‌ها بودند که با کمیسیون و کارمزدهای بالا این اعتماد را ایجاد و معاملات را ممکن می‌کردند.

از شبکه‌های همتا به همتا و خدمات آن‌ها در نرم‌افزار منبع‌باز یا Open Source، اشتراک‌گذاری فایل بین کاربران مختلف در گروه‌های کاری متفاوت، بازارهای آنلاین یا Online Shop ها به‌منظور فروش کالاها و یافتن خریداران علاقه‌مند گرفته تا فرایند پردازش پرداخت و سپرده و خدمات تبلیغی و همچنین اشتراک در خانه برای افرادی که در منزل یا مکانی خاص ساکن هستند، اشتراک سواری برای دارندگان خودرو و افرادی که در حال حرکت هستند و البته بازار ارزهای دیجیتال و دنیای بلاک‌چین که به‌منظور استفاده در قراردادهای هوشمند استفاده می‌شود.

بیشتر بخوانید:  آموزش ساخت قرارداد هوشمند

مزایا و معایب شبکه peer to peer

هر پلتفرمی که مورد توجه طیف وسیعی از افراد قرار می‌گیرد، به‌طور قطع مزایای بی‌شماری دارد که توانسته نیازهای آن‌ها را برطرف کند، قابلیت‌هایی منحصربه‌فردی از خود نشان دهد و مجموعه‌ای از امتیازات را برایشان به ارمغان بیاورد، اما برای تصمیم‌گیری هوشمندانه درباره هر اکوسیستمی مانند شبکه peer to peer باید علاوه بر مزایا، معایب آن را هم به دقت مطالعه کرد؛ از این‌رو در ادامه مزایا و معایب آن را برمی‌شماریم تا دیدی جامع و کامل به p2p network داشته باشید.

مزایا و معایب شبکه peer to peer

از مهم‌ترین مزایای شبکه peer to peer می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. صرفه‌جویی در هزینه‌ها درحقیقت در این شبکه از آنجا که خود کاربران نقش سرور را ایفا کرده و تنها بستری برای انتقال داده مورد نیاز بوده، عملاً نیازی به خرید سرورهایی با قیمت بالا وجود نخواهد داشت؛ درحالی‌که در بسیاری از سیستم‌های مشابه، خرید سرورها بخش عظیمی از بودجه مجموعه‌ها را به خود اختصاص می‌دهد.
  2. نیازنداشتن به مدیر شبکه؛ از آن رو که هر کاربر می‌تواند کامپیوتر خود را مدیریت کند، نیازی به وجود مدیر و هزینه‌ها و چالش‌های مخصوص آن وجود نخواهد داشت.
  3. نیاز‌نداشتن به دانش فنی از سوی کاربران؛ درحقیقت به‌واسطه راه‌اندازی این شبکه از طریق نرم‌افزار، کاربران نیازی به داشتن یا فراگیری دانش فنی ندارند.
  4. امکان راه‌اندازی یک شبکه همتا به همتا حتی در خانه‌ها و برای مشاغل کوچک؛ البته ناگفته نماند هر سیستم کامپیوتر ‌باید به‌صورت کاملاً جداگانه نگهداری شود.
  5. ترافیک شبکه peer to peer به مراتب از شبکه‌ای چون کلاینت سرور کمتر است؛ بنابراین گاهی عملکردی بهتر دارد.
  6. شبکه‌های P2P خدمات مختلفی مانند پردازش پرداخت داده‌های خریداران و فروشندگان و همچنین تضمین کیفیت را به کاربران خود عرضه خواهند کرد.
  7. راحتی در استفاده؛ هر شبکه همتا به همتا دو یا چند کامپیوتر دارد که به‌عنوان مشتری و سرور عمل خواهند کرد و با کامپیوترهای دیگر ارتباط دارند؛ از این‌رو تنها چیزی که برای اتصال آن‌ها لازم است، یک وای‌فای یا روتر خواهد بود.
بیشتر بخوانید:  همه چیز درباره استخراج ارز دیجیتال با کامپیوتر خانگی

P2P چیست

از مهم‌ترین معایب این پلتفرم نیز می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. عدم امکان تهیه پشتیبان از فایل‌ها و پوشه‌ها؛ در این سیستم کاربران به‌صورت مرکزی نمی‌توانند پشتیبان‌گیری کنند و درصورت مفقودشدن فایل‌ها و پوشه‌ها، دیگر به آن دسترسی وجود ندارد.
  2. کندبودن نسبی عملکرد کاربر به‌واسطه دسترسی کامپیوترها از طریق دیگران
  3. پایین‌ بودن سطح امنیت؛ به عقیده بسیاری از تحلیلگران و کارشناسان به‌دلیل دسترسی‌های گسترده دیگران، امنیت کمی در این پلتفرم به چشم می‌خورد.
  4. مسئولیت‌های سنگین کاربر؛ به‌طور مثال اطمینان از واردنشدن هرگونه ویروس به شبکه بر عهده خود کاربر است.
  5. سازمان‌دهی نکردن فایل‌ها به‌صورت مرکزی در یک بخش مشترک خاص؛ هرچند در رایانه‌های فردی ذخیره می‌شوند گفتنی است به این دلیل دارندگان کامپیوتر چنانچه سیستم فایل مشخصی نداشته باشند، امکان پیداکردن فایل‌ها برای آن‌ها بسیار دشوار خواهد بود.
  6. با حذف اشخاص ثالث از معاملات امکان استفاده طرفین از اطلاعات نامتقارن و نادرست رشد چشم‌گیری خواهد کرد و این ریسک اضافی هزینه‌های تراکنش اضافه‌شده را به تراکنش‌های شبکه peer to peer را ایجاد خواهد کرد. البته به‌تازگی خدمات نوآورانه‌ای با قصد تسهیل این تراکنش‌ها و پایین‌آوردن حتی‌الامکان ریسک برای خریداران و فروشندگان به وجود آمده است.

معایب شبکه peer to peer

سخن پایانی

در پایان باید دوباره اشاره کرد که P2P یا شبکه همتا به همتا مدل ارتباطی غیرمتمرکزی است که با اعطای قابلیت‌های یکسان و مشابه به طرفین معامله جلسه ارتباطی را آغاز کرده و برخلاف مدل‌های مشابه همچون کلاینت سرور که در آن سرور درخواست مشتری را برآورده می‌کند، شبکه peer to peer امکان عمل کردن هم‌زمان مشتری در نقش سرور را هم برای هر گره ممکن می‌کند.

از این شبکه‌ها می‌توان در زمینه‌های مختلفی مانند مسیریابی ناشناس ترافیک شبکه، موارد محاسباتی عظیم، ذخیره‌سازی توزیع‌ شده و مواردی در عرصه‌های مختلف استفاده کرد؛ البته ناگفته نماند از آنجا که بیشتر برنامه‌های این پلتفرم بر مبحث اشتراک‌گذاری رسانه تمرکز دارد، کلیت این سرویس و خدماتش کم‌وبیش با بحث سرقت نرم‌افزاری یا نقض حق چاپ مواجه است.

برای یادگیری “یک سرمایه گذار چه چیزهایی را باید بداند” مسیر زیر را به شما پیشنهاد می‌کنیم:

چقدر مفید بود؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.