روانشناسی بازار بورس و سرمایه

زمان مطالعه: 11 دقیقه
روانشناسی در بورس

بازار بورس و سرمایه از جمله بازارهایی است که می‌تواند سرمایه شما را چندین برابر کند، اما همان‌قدر که می‌تواند سودآور باشد، به همان‌قدر نیز می‌تواند موجب ضرر و زیان شما شود. عوامل گوناگونی وجود دارد که افراد می‌توانند از طریق آن‌ها اشتباهات خود را به حداقل برسانند. یکی از این عوامل روانشناسی در بورس است. درواقع این عامل باعث می‌شود که سرمایه‌گذار احساسات و هیجانات خود را کنترل کند و با آرامشی درونی تصمیمات لازم را بگیرد.

مفاهیم روانشناسی در بورس

اگر از دسته افرادی هستید که می‌خواهید به یک معامله‌گر موفق در بازار بورس تبدیل شوید، باید بیش از هر چیزی از مفاهیم روانشناسی در بورس مطلع شوید. به همین دلیل در ادامه به برخی از این مفاهیم و کارهایی که شما باید انجام دهید و به آن‌ها توجه داشته باشید اشاره خواهیم کرد.

  • معامله‌گر منضبط: منضبط بودن در بازار بورس و سرمایه یکی از مهم‌ترین فاکتورهای موفقیت است. یعنی شما باید از قوانین معاملاتی در ابتدا مطلع باشید و سپس آن‌ها را به صورت مرتب و منضبط انجام دهید.

بیشتر بخوانید:

بیشتر بخوانید:  تفاوت تحلیلگر و معامله‌گر چیست؟ | تحلیلگر باشیم یا معامله‌گر؟

  • هدف گرا بودن: یکی از موثرترین راه‌ها برای جهت دادن به فعالیت‌های ذهنی، هدف‌گرا بودن است، در حقیقت کسی که ذهن موفق دارد به موفقیت نیز می‌رسد. منظور از هدف‌گرا بودن این است که شما یک دسته قوانین و اهداف برای خود مشخص می‌کنید و سپس فعالیت‌های خود را در آن راستا انجام می‌دهید. یعنی شما برای همیشه یک سلسله اهداف مشخص و خاص دارید که با انجام آن‌ها می‌توانید به موفقیت برسید. همچنین باید متذکر شد که داشتن هدف بر روانشناسی در بورس نیز تاثیر دارد؛ چراکه باعث می‌شود معامله‌گر بتواند بدون استرس و ترس فعالیت خود را انجام دهد.
  • بخشش: از دیگر عوامل موثر در روانشناسی در بورس می‌توان به بخشش پس از انجام معاملات اشتباه اشاره کرد. دقت داشته باشید که اگر شما در بازار بورس دچار اشتباه شوید و نتوانید پس از آن خود را ببخشید، در ادامه نیز متضرر خواهید شد؛ چرا که گمان می‌کنید اتفاقی که در گذشته برای‌تان افتاده تکرار می‌شود. از طرفی این موضوع مشکلات دیگری را نیز به همراه دارد. برای مثال بسیاری از افراد خود را یک مال باخته می‌دانند که این موضوع می‌تواند در ادامه مشکلاتی برای سلامتی و زندگی آن‌ها پیش بیاورد.
  • استقلال فکری: از دیگر نکات مهم روانشناسی در بورس می‌توان به استقلال فکری اشاره کرد. بسیاری از افراد در این بازار از بقیه افراد الگوبرداری می‌کنند که اگر این کار به‌طور مکرر انجام شود، می‌تواند تاثیرات منفی را به همراه داشته باشد.‌ در نتیجه بهتر است که فرد سرمایه‌گذار تفکری مستقل و منحصربه‌فرد داشته باشد.

مفاهیم روانشناسی در بورس

چگونه تاثیر احساسات در سرمایه‌گذاری را کاهش دهیم؟

یکی از مهم‌ترین فاکتورهای موفقیت در بازار مربوط به سرمایه‌گذاری کنترل احساسات در زمان خرید و فروش و انجام معامله است. از طرفی شاید برای بسیاری از افراد که در این بازار مشغول به فعالیت هستند سوال پیش آید که چگونه می‌توانند احساسات خود را کنترل کنند و کاهش دهند؛ در جواب باید گفت اصولی که به روانشناسی در بورس مربوط می‌شوند، می‌توانند در کاهش و کنترل احساسات شما در زمان سرمایه‌گذاری تاثیر داشته باشند.

  • فعالیت در بازار بورس و سرمایه‌گذاری را به عنوان منبع اصلی درآمد خود در نظر نگیرید.
  • پیش از آن که معامله‌ای را انجام دهید، حتما هر اطلاعاتی که نیاز دارید را جمع‌آوری کنید.
  • از استراحت و رسیدگی به دیگر امور غافل نشوید، زیرا خستگی و بی‌توجهی به دیگر امور زندگی موجب استرس و اضطراب شما خواهد شد.
  • حتما یک استراتژی معاملاتی داشته باشید و بر اساس آن پیش بروید. منظور از این موضوع، مشخص کردن حد ضرر و زیان است. با این کار دیگر دچار ترس و طمع نخواهید شد.
  • چارت‌های خود را بیش از حد شلوغ نکنید. در حقیقت هرچه تعداد اندیکاتورها افزایش پیدا کند، شرایط تحلیل برای شما سخت خواهد شد، چراکه این موضوع باعث سردرگمی بیشتر است.
  • به‌طور مداوم نمودارهای تحلیل را مورد بررسی قرار ندهید. بازار بورس و سرمایه‌گذاری به‌صورت لحظه‌ای دچار نوسان می‌شوند و اگر شما بخواهید مدام این تغییرات را بررسی کنید، تنها دچار استرس خواهید شد و کنترل احساسات در چنین شرایطی سخت خواهد بود.
  • هیچ‌گاه برای سرمایه‌گذاری در بازار بورس پول قرض نکنید. همچنین از پولی که برای گذراندن زندگی به آن نیاز دارید نیز استفاده نکنید.
  • سرمایه‌گذاری را با مبالغ کم شروع کنید. بسیاری از افراد که به دنبال سود کلان هستند، از مبالغ زیاد برای سرمایه‌گذاری در بورس استفاده می‌کنند که امکان دارد کل سرمایه را از دست دهند.

تحلیل رفتار سرمایه‌گذاران در روانشناسی در بورس

رفتار و عملکرد سرمایه‌گذاران در بورس یکی از فاکتورهای موثر بر شرایط کلی بازار است و باعث می‌شود که قیمت‌های سهام از یکدیگر فاصله بگیرند. حال اگر از سرمایه‌گذاران بپرسید که هدف‌شان از سرمایه‌گذاری چیست؟ به احتمال زیاد همه پاسخ می‌دهند که به دنبال سود بیشتر می‌گردند. این پاسخ تا حدی درست است، اما توجه داشته باشید که هر یک از سرمایه‌گذاران هدف مخصوص به خود را دارند که آن‌ها را به زبان نمی‌آورند. بنابراین شما باید رفتار آن‌ها را بر اساس ابزارهایی که برای تحلیل وجود دارد مورد بررسی قرار دهید تا متوجه شوید که چه هدفی دارند.

تحلیل رفتار سرمایه‌گذاران در روانشناسی در بورس

چه عواملی بر رفتار سرمایه‌گذاران در معامله موثر است؟

در این بخش به معرفی عواملی که بر رفتار کلی سرمایه‌گذاران در بازار بورس تاثیرگذار هستند.عواملی چون شاخص بورس و تغییرات آن، خوش‌بینی یا بدبینی، استراتژی مدون  و… از از مهم­ترین مواردی هستند که در این بخش به توضیح آن­ها می­پردازیم.

  1. شاخص بورس از عوامل موثر در روانشناسی در بورس 

شاخص بورس نشان‌دهنده وضعیت کلی بازار در یک مقطع مشخص است و شما باید بر اساس مثبت و منفی بودن این شاخص معامله‌های مورد نظر را انجام دهید. حال اگر شاخص بورس منفی و به‌اصطلاح ریزشی بود، باید به چند دلیل از انجام معامله دست بکشید.

زمانی که سرمایه‌گذاران با اعداد و ارقام منفی در شاخص بورس مواجه می‌شوند، این ذهنیت برای‌شان به‌ وجود می‌آید که در حال از دست دادن سرمایه خود هستند و امکان دارد با ضرر و زیان بسیاری مواجه شوند. در این موقعیت، سرمایه‌گذاران به‌ویژه آن دسته از افرادی که به تازگی وارد بازار سرمایه‌گذاری شده‌اند، تصمیم به فروش سهام خود می‌گیرند. این کار علاوه‌بر آن که باعث ضرر و زیان بیشتر می‌شود، بر بیشتر منفی شدن بازار و خروج نقدینگی از آن نیز تاثیر دارد.

کاری که یک سرمایه‌گذار باید در چنین شرایطی انجام دهد، این است که احساسات خود را کنترل کند و تصمیم هیجانی نگیرد. بهترین کار صبر است، بنابراین اجازه دهید شاخص بورس و کلیت بازار به یک نقطه تعادل و امن برسد. از طرف دیگر اگر شاخص بورس مثبت باشد، سرمایه‌گذاران علاوه‌بر آن که سهام خود را نگه‌ می‌دارند، دست به خرید نقدینگی جدید نیز می‌زنند که این موضوع باعث مثبت شدن بازار و افزایش قیمت‌ها خواهد شد.

بیشتر بخوانید:

بیشتر بخوانید:  نحوه محاسبه شاخص بورس

  1. خوش‌بینی یا بدبینی بیش از حد به بازار بورس

از دیگر عوامل موثر بر روانشناسی در بورس، می‌توان به بیش از حد خوش‌بین یا بدبین بودن سرمایه‌گذاران به بازار اشاره کرد. گاهی اوقات بازیگردانان اصلی بازار بورس شرایطی را راه می‌اندازند که نشان دهند بازار مربوط به یک سهم بسیار خوب و سودآور است و در رابطه با این موضوع اظهار خوشحالی می‌کنند. در چنین شرایطی سرمایه‌گذاران خرد و تازه‌کار به بازار بورس خوش‌بین می‌شوند و تصمیم می‌گیرند که سهم را خریداری کنند. در چنین شرایطی بازیگردانان سهم‌های خود را با قیمتی بالا می‌فروشند و به سود بالایی دست پیدا می‌کنند.

از سمت دیگر در برخی از شرایط بازیگردانان اصلی نسبت به بازار احساس بدبینی می‌کنند و می‌گویند که سهم مورد نظرشان آینده خوبی نخواهد داشت. در این موقعیت نیز سرمایه‌گذاران خرد و بی‌تجربه با یک تصمیم هیجانی شروع به فروش سهام خود می‌کنند و خریداران این سهام همان بازیگردانان اصلی هستند که سهم مورد نظر را با قیمت مناسب در حجم بالا تهیه می‌کنند. حال اگر شما به روانشناسی معامله در بورس توجه داشته باشید، می‌دانید که خوش‌بینی و بدبینی افراطی می‌تواند باعث از دست رفتن سرمایه شما شود، از همین رو تحت تاثیر حرف‌های بازیگردانان قرار نخواهید گرفت.

تاثیر خوش‌بینی یا بدبینی بیش از حد در روانشناسی بازار بورس

  1. استراتژی مدون از عوامل موثر در روانشناسی در بورس

استراتژی مدون از دیگر عوامل تاثیرگذار بر روانشناسی در بورس است. دقت داشته باشید که افراد موفق برای فعالیت خود همیشه استراتژی معین و منظمی را دنبال کرده‌اند، زیرا اگر ذهن انسان دچار سردرگمی شود، نمی‌تواند احساسات و هیجانات خود را کنترل کند؛ اما اگر همه چیز از قبل برنامه‌ریزی شده باشد و فرد مسیر حرکت خود را بداند، می‌تواند عملکردی منطقی داشته باشد.

در بازار بورس نیز شرایط به همین شکل است و اهمیت داشتن استراتژی بیشتر نیز خواهد بود. از همین رو معامله‌گر باید قبل از آن که سرمایه خود را در بازار درگیر کند، سهم مورد نظر را از تمام جوانب بررسی کند تا مطمئن شود که انجام معامله به سودش است. اگر به این عامل روانشناسی معامله در بورس توجه داشته باشید، دیگر دچار استرس و هیجان نخواهید شد، بنابراین عملکردی منطقی از خود نشان خواهید داد.

  1. روانشناسی خویشتن در بورس ؛ بررسی ترس و طمع

از دیگر عوامل موثر بر رفتار سرمایه‌گذاران و روانشناسی بازار در بورس می‌توان به شاخص ترس و طمع اشاره کرد. این دو فاکتور می‌توانند در سود مربوط به بازار بورس نقش به سزایی داشته باشند و سود و ضرر شما را رقم بزنند. در شرایطی که بازار منفی است و سود خوبی ندارد، سرمایه‌گذاران دچار ترس می‌شوند و برای آن که ضرر بیشتری نکنند، سهم خود را در همان شرایط می‌فروشند. اما اگر سرمایه‌گذار از روانشناسی در بورس مطلع باشد، می‌داند که گرفتن تصمیمات هیجانی به ضررش است، بنابراین دست به انجام چنین کاری نخواهد زد.

طمع نیز زمانی به وجود می‌آید که سرمایه‌گذار سهام با ارزشی در اختیار دارد و ارزش آن در یک بازه زمانی افزایش پیدا می‌کند و تحلیل‌گران زمانی را برای فروش آن تعیین می‌کنند، اما سرمایه‌گذاری که دچار طمع شده گمان می‌کند هنوز جای افزایش قیمت وجود دارد و به همین دلیل سهم خود را نمی‌فروشد. با گذشت زمان، ارزش سهم به‌شدت کاهش پیدا می‌کند و فرد متضرر خواهد شد. بنابراین بهترین کار برای جلوگیری از متضرر شدن، بررسی و تحلیل شرایط است. اگر شما از تمام جوانب مطلع باشید، می‌توانید بهترین تصمیمات را در هنگام معامله بگیرید.

اشتباهات روان‌شناختی در بازار بورس

آشنایی با اشتباهات در بازارهای مالی به ویژه در بورس به شما کمک خواهد کرد تا از ۹۵ درصد اشتباهات جلوگیری کنید. در ادامه به بارزترین اشتباهات روانشناسی خویشتن در بورس اشاره خواهیم کرد تا از آن‌ها مطلع شوید و در ادامه از انجام دادن آن‌ها نیز خودداری کنید.

  1. سرمایه‌گذاری فومو (FOMO)

Fear of missing out یا FOMO در حقیقت به معنای ترس از دست دادن است. حال در موضوع مربوط به روانشناسی در بورس، سرمایه‌گذار فومو در حقیقت به فردی گفته می‌شود که بسیار نسبت به انجام سرمایه‌گذاری‌ها خوش‌بین است. این موضوع می‌تواند ضرر و زیان بسیاری را برای سرمایه‌گذار به همراه داشته باشد و موجب دردسر شود. برای مثال یکی از اتفاق‌هایی که در چنین شرایطی شاهد آن هستیم، این است که فرد مبلغ بالایی را برای سرمایه‌گذاری در نظر می‌گیرد. بنابراین اگر شرایط به آن شکل که می‌خواهد پیش نرود، دچار مشکل می‌شود.

اشتباهات روان‌شناختی در بازار بورس-سرمایه گذاری فومو

  1. سرمایه‌گذاری انتقام‌جویانه

از دیگر اشتباهاتی که سرمایه‌گذاران در روانشناسی در بورس انجام می‌دهند، سرمایه‌گذاری انتقام‌جویانه (Revenge) است. حال منظور از سرمایه‌گذاری انتقام جویانه، افرادی است که حاضر هستند به خاطر یک بار ضرر در روز یا هفته کل حساب خود را نابود کنند. در حقیقت این افراد به دنبال جبران ضرری که کرده‌اند هستند، اما با سرمایه‌گذاری که انجام می‌دهند بیشتر متضرر می‌شوند. البته گاهی اوقات این شیوه جواب می‌دهد و ضرری که اتفاق افتاده، جبران می‌شود. اما در ادامه احتمال چنین تاثیری کاهش پیدا می‌کند.

  1. تعصب بی‌جا

از سومین اشتباهات مربوط به روانشناسی در بورس، تعصب بی جا است. در حقیقت این موضوع به‌قدری اهمیت دارد که می‌تواند باعث شود یک فرد یا یک جامعه به نابودی کشیده شود. دلیل این موضوع نیز این است که تعصب بی جا باعث می‌شود فرد نتواند روی دیگر نقاط ضعف و کاستی تمرکز کند، بنابراین تصمیماتی که گرفته می‌شود، ممکن است اشتباه باشند. از همین رو اگر یک سرمایه‌گذار تعصب بی‌جایی روی یک سهم یا گروه خاص داشته باشد، نمی‌تواند نقص و عیب آن سهم را ببیند.

  1. عجله داشتن در انجام معاملات

از آسیب‌رسان‌ترین اشتباهات که سرمایه‌گذاران در مبحث روانشناسی قیمت در بورس انجام می‌دهند، انجام معامله با عجله و بدون صبر است. درواقع برخی از سرمایه‌گذاران به دنبال طی کردن ره یک‌ساله در یک شب هستند یا می‌خواهند ضرری که متحمل شده‌اند را جبران کنند. این دست از فکرها باعث می‌شوند که فرد دیگر نتواند با صبر معاملات را انجام دهد. بنابراین با کوچک‌ترین تغییری که در بازار به وجود می‌آید، تصمیمات جدیدی می‌گیرد که این موضوع در نهایت منجر به از دست رفتن سرمایه فرد می‌شود.

  1. انجام معاملات پی‌درپی (overtrading)

انجام معاملات پی‌درپی می‌تواند ذهن معامله‌گر را تخریب کند و باعث شود فرد نتواند تصمیمات درستی در رابطه با انجام یک معامله بگیرد. افرادی که به صورت پی‌درپی معامله انجام می‌دهند، به سود و ضرر توجهی ندارند و این کار را تنها بر اساس عادت و اعتیاد به انجام معامله، انجام می‌دهند.

برای مثال سرمایه‌گذاری را تصور کنید که سهامی خریده و پس از چند روز قیمت سهام نه افزایش پیدا نه کاهش و از تحلیلی که در رابطه با آن انجام شده است، در آینده نیز ارزش آن کم نمی‌شود. حال با توجه به چنین شرایطی، فرد تصمیم می‌گیرد که سهم را بفروشد و خرید دیگری انجام دهد. توجه داشته باشید که برای انجام هر خرید، شما باید کارمزدی پرداخت کنید که این پرداختی شما در مرور زمان افزایش پیدا خواهد کرد؛ بنابراین انجام چنین معاملاتی منطقی نخواهد بود.

  1. عدم مشورت با افراد موفق این حوزه

یکی از فاکتورهای تاثیرگذار بر روانشناسی موفقیت در بورس، مشورت کردن است. امروزه افراد بسیاری مشغول به انجام معامله در بازار بورس هستند که برخی از آن‌ها در این حوزه با تجربه هستند و برخی دیگر به تازگی فعالیت خود را شروع کرده‌اند. مسلما افرادی که تازه‌کار هستند، از این بازار اطلاعات چندان زیادی ندارند و بهترین راه برای کسب تجربه، استفاده از تجربه افراد حرفه‌ای است. البته توجه داشته باشید که در آخر شما تصمیم گیرنده نهایی هستید و تنها می‌توانید از تجربه افراد درس بگیرید و با بررسی‌هایی که خودتان انجام می‌دهید، تصمیم آخر را بگیرید.

  1. به ‌صورت توده‌ای عمل کردن

از بزرگ‌ترین مشکلات و عادت‌های غلطی که در جامعه ما دیده می‌شود، می‌توان به این موضوع اشاره کرد که سرمایه‌گذاران به صورت گله‌ای یا توده‌ای عمل می‌کنند. برای مثال زمانی که قیمت سکه یا طلا پایین است و به‌اصطلاح حباب آن منفی به نظر می‌رسد، هیچ‌کس به فکر خرید آن نمیفتد، اما درست زمانی که قیمت افزایش پیدا می‌کند، تقاضا برای خرید نیز بیشتر می‌شود و مردم باید ساعت‌ها در صف خرید منتظر بمانند. این رفتار توده‌ای یا گله‌ای است که در بازار بورس نیز دیده می‌شود.

در بورس نیز افراد در هنگام بالا رفتن ارزش یک سهم دست به خرید می‌زنند و امیدوار هستند که بتوانند حجم خوبی از سهام را نیز تهیه کنند. دلیل این موضوع پیروی از احساسات است، زیرا افراد مشاهده می‌کنند که عده‌ای از سرمایه‌گذاران در حال خرید یک سهم هستند. این موضوع برای آن‌ها ذهنیت مثبتی ایجاد می‌کند و بدون آن که بررسی انجام دهند، همانند دیگر سرمایه‌گذاران دست به خرید سهم می‌زنند. توجه داشته باشید که در اکثر مواقع بازیگردانان بازار بورس چنین شرایطی را راه‌اندازی می‌کنند تا بتوانند سهام خود را بفروشند و سود کنند. به همین دلیل لازم است که بررسی‌های لازم را به‌طور کامل انجام دهید و مطمئن شوید که خرید یا فروش سهم به نفع‌تان است یا خیر!

راه‌حل روانشناسی برای اشتباهات سرمایه‌گذاران

راه‌حل روانشناسی برای اشتباهات سرمایه‌گذاران

در بخش قبل مشکلات روانشناسی در بورس را مورد بررسی قرار دادیم؛ حال سرمایه‌گذاران به دنبال راه‌حل‌هایی برای این مشکلات هستند. امروزه تمام افراد به دلایل گوناگونی چون فشار جامعه، مشکلات اقتصادی، مشکلات خانوادگی و… نمی‌توانند بر شرایط تمرکز داشته باشند و همین موضوع می‌تواند باعث شود که افراد در زمینه روانشناسی در بورس نتوانند به درستی عمل کنند.

کاری که شما به عنوان سرمایه‌گذار باید انجام دهید، این است که اعتماد به نفس خود را در رابطه با بازار بورس افزایش دهید. حال برای رسیدن به اعتماد به نفس باید اطلاعات خود را افزایش دهید. هرچه شما از بورس بیشتر بدانید، کمتر دچار نگرانی، استرس و شک خواهید شد. در نتیجه مشکلات مربوط به روانشناسی در بورس برای شما نیز پیش نخواهد آمد.

چگونه می‌توانیم متوجه شویم که آیا یک سرمایه‌گذار احساسی هستیم یا خیر؟

افرادی که به دنبال کسب سود در بازار بورس هستند، از اهمیت ثبات احساسی و روانی به‌خوبی مطلع‌اند. این دست از افراد تلاش می‌کنند تا با مطالعه، بررسی و مشورت اطلاعات لازم از بازار بورس را به دست آورند. در حقیقت این افراد با انجام چنین کاری به مهارتی می‌رسند که دیگر تحت تاثیر اخبار و اتفاقات بازار قرار نمی‌گیرند و می‌توانند خود را کنترل کنند. حال در ادامه به برخی از ویژگی‌های سرمایه‌گذاران احساسی اشاره می‌کنیم. اگر شما یکی از این نشانه‌ها را داشتید، باید خود را یک سرمایه‌گذار احساسی بدانید.

  • اگر یک سهم با افت قیمت مواجه شد و شما فورا تصمیم به فروش آن گرفتید.
  • اگر به صورت ۲۴ ساعته اخبار مربوط به بازار را کنترل می‌کنید و روی آن‌ها متمرکز شده‌اید.
  • اگر به خاطر سودی که هنوز صد درصد تحقق نیفتاده احساس خوشحالی و شادی می‌کنید.
  • اگر به دلیل ضرر و زیانی که هنوز قطعی نشده ناراحت و ناامید می‌شوید.
  • اگر از بررسی قیمت سهام به دلیل اخبار مربوط به کاهش ارزش آن ترس دارید.
  • اگر با شنیدن هر خبر بد ترس وجود شما را فرامی‌گیرد و نگران سرمایه خود می‌شوید.

جمع‌بندی

در این مقاله در رابطه با روانشناسی بورس ایران صحبت کردیم و هر آنچه باید در رابطه با این موضوع بدانید را در اختیارتان قرار دادیم. حال اگر شما به‌ تمامی این موارد توجه لازم را داشته باشید، می‌توانید به موفقیتی که مد نظرتان است در این بازار برسید.

امتیاز شماpost

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.