همه چیز درباره حق تقدم در بورس

حق تقدم سهام در بورس

سهامدارانی که در بازار بورس فعالیت می‌کنند، با مفاهیم و اصطلاحات زیادی سر و کار دارند که موضوع «حق‌تقدم» یکی از آن‌هاست. حق تقدم در برابر افزایش سرمایه شرکت‌ها و نمادها انجام می‌شود. ممکن است افرادی که به تازگی معاملات بورس را آغاز کرده‌اند، موضوع حق تقدم برای ایشان جای سؤال داشته باشد. به همین خاطر بر آن شدیم تا در این مطلب این مفهوم را به‌صورت مفصل بررسی کنیم و ببینیم در چه شرایطی از حق‌تقدم برخوردار و چه زمان از آن محروم می‌شویم. اگر این مورد، کنجاوی شما را نیز برانگیخته است، تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید.

حق تقدم چیست؟

هر شرکتی در طول دوران فعالیت خود، از راه‌های مختلف به افزایش سرمایه می‌پردازد. هر شرکتی که بخواهد فعالیت‌های خود را گسترش داده یا واحدهای جدیدی را به مجموعه خود اضافه کند، به راه‌های مختلفی متوصل می‌شود تا سرمایه خود را افزایش دهد. در بین انواع روش‌های موجود، رایج‌ترین آن‌ها، افزایش سرمایه از محل آورده نقدی و مطالبات است. هر شرکتی که با این روش افزایش سرمایه بدهد، مقدار سهام آن شرکت بیشتر می‌شود و این سهام بیشتر باید به سهامداران واگذار شود. افرادی که در زمان افزایش سرمایه، سهامدار این شرکت باشند، نسبت به دیگر افراد از اولویت بالاتری برای دریافت آن سهام برخوردارند. این اولویت را حق تقدم سهام در بورس می‌گویند.

حق تقدم چیست

قیمت سهام حق تقدم 

سهام افزایشی یک شرکت با قیمت اسمی سهام که در ایران برابر با 100 تومان است، ارائه می‌شود. این مبلغ پایین‌تر از مبلغ سهام در بازار بورس است که باید توسط سهامداران شرکت پرداخت شود. اما هرکس که به‌صورت غیرمستقیم سهام افزایشی را خریداری کند، باید علاوه بر قیمت خود سهم، نرخ اسمی آن را نیز پرداخت کند تا سهام حق‌تقدم وی به سهام عادی تبدیل شوند و در پرتفوی قرار بگیرند!

سهام حق تقدم چگونه توزیع می‌شود؟

فرض کنید شما سهامدار یک شرکت خاص در بورس هستید و آن شرکت سرمایه خود را از محل آورده نقدی و مطالبات، افزایش می‌دهد. حالا شما که در زمان افزایش سرمایه، سهامدار شرکت بوده‌اید، حق تقدم آن شرکت به شما نیز تعلق می‌گیرد. آنگاه از طرف آن شرکت یک سری برگه‌ها، تحت عنوان «برگه حق‌تقدم» برای شما ارسال می‌شود که شما به واسطه آن برگه‌ها می‌توانید در ازای هر سهم بیشتر، قیمت سهمی آن، یعنی 100 تومان را واریز کنید تا سهام اضافه در پرتفوی شما قرار بگیرد.

بنابراین برای اینکه سهام حق تقدم به سهام عادی تبدیل شود، باید برگه‌های حق تقدم را از طریق ایمیل، فکس، پست یا …. برای شرکت ارسال کنید. شرکت نیز تمام اطلاعات را در سایت کدال منتشر خواهد کرد.

اگر از برگه سهام حق تقدم خود استفاده نکنیم، چه اتفاقی می‌اُفتد؟

در مثال فوق، ممکن است شما علاقه‌ای به افزایش سهام خود و استفاده از حق تقدم‌تان نداشته باشید. در چنین شرایطی می‌تواند برگه‌های حق تقدم خود را مانند سهام عادی شرکت به فروش برسانید. در این‌صورت، سایر افرادی که در زمان افزایش سرمایه، سهامدار شرکت مزبور نبوده‌اند نیز می‌توانند از طریق برگه‌های حق تقدم خریداری شده، سهام آن شرکت را خریداری کنند و سهامدار آن شوند.

اگر از برگه حق تقدم سهام خود استفاده نکنید و آن را به فروش هم نرسانید، چنین برگه‌هایی تحت عنوان «برگه‌های استفاده نشده» توسط خود شرکت حراج شده و به فروش می‌رسد. سود ناشی از فروش این برگه‌ها نیز به حساب شمایی که از برگه حق تقدم‌تان استفاده نکرده‌اید، واریز خواهد شد.

تا چه زمانی می‌توان از برگه حق تقدم استفاده کرد؟

استفاده مستقیم سهامدار از برگه‌های حق‌تقدم و همچنین فروش آن در زمان محدودی انجام می‌شود. معمولاً این زمان نیز از 60 روز بیشتر نمی‌شود. بنابراین فرصت استفاده از هر سهام حق تقدمی که ارائه می‌شود، کاملاً مشخص است و افراد می‌توانند در زمان اعلام شده از برگه‌های حق‌تقدم خود استفاده کرده یا آن را به فروش برسانند.

نماد حق تقدم شرکت ها

نماد حق تقدم چیست؟

هر شرکتی که در بورس حضور دارد، با یک نماد خاص شناخته می‌شود. برای مثال، سهام شرکت ایران خودرو با نماد «خودرو» در بورس شناخته می‌شود. اما وقتی در آخر نمادها، حرف «ح» وجود داشته باشد، آن نماد به معنای نماد حق تقدم سهام اصلی آن شرکت است. برای مثال، نماد «خودروح»، همان نماد حق تقدم شرکت ایران خودرو است و نماد «فولادح» نماد حق تقدم شرکت فولاد مبارکه اصفهان است.

پس هرگاه در آخر هر نماد بورسی، حرف «ح» را مشاهده کردید، بدانید که این نماد حق تقدم سهم اصلی است و در خرید آن دقت کافی را داشته باشید تا به اشتباه دچار نشوید.

دامنه نوسان سهام حق تقدم چقدر است؟

دامنه نوسان سهامی که با حق‌تقدم ارائه می‌شوند، بیشتر از سهام عادی بورس است. به طوری که سهام حق‌تقدم در روز می‌توانند 10 درصد زیان یا 10 درصد سود کنند. بنابراین هرگاه تصمیم گرفتید تا چنین سهامی را خریداری کنید، ضمن بررسی دیگر فاکتورهای سودده برای چنین سهم‌هایی، دامنه نوسان آن را نیز در نظر بگیرید.

زمان خرید سهام حق‌ تقدم 

برخی از معامله‌گران مبتدی، به محض ارائه شدن سهام حق‌تقدم توسط شرکت‌ها، اقدام به خرید چنین سهامی می‌کنند، بدون اینکه در مورد آن تحلیل کرده یا اطلاعات کافی در مورد شرکت ارائه دهنده‌ی آن داشته باشند. در واقع برخی از افراد تصور می‌کنند که چنین سهامی نیز مانند سهام عرضه اولیه، صد در صد سودده هستند، اما سودده بودن سهام حق‌تقدم، معمولاً مدت زمان بیشتری طول می‌کشد تا روند صعودی قابل توجهی را تجربه کند. حتی اگر بین قیمت ارائه شده سهام در برگه حق تقدم و قیمت آن در بورس، تفاوت قیمت بالایی وجود داشته باشد، باز هم بهتر است قبل از خرید، تحلیل‌های لازم را انجام داده باشید.

ممکن است قیمت یک سهم در بازار 1200 تومان باشد و در برگه‌های حق‌تقدم با قیمت 900 تومان به فروش برسد. حالا اگر فردی این سهام را خریداری کرده و 100 تومان اسمی آن را نیز پرداخت کند، در کل قیمت هر سهم برای وی 1000 تومان تمام خواهد شد. اگرچه چنین سهامی هنوز هم در بورس با سود همراه هستند، اما برای دریافت سود بیشتر، باید حداقل یک دید میان‌مدت 6 ماهه نسبت به آن داشته باشید.

سخن نهایی

حق‌تقدم سهام به آن دسته از سهامدارانی تعلق می‌گیرد که در زمان افزایش سرمایه شرکت، سهام آن را در پرتفوی خود داشته‌اند. چنین افرادی برای دریافت سهام حق‌تقدم خود، فقط باید قیمت اسمی آن را پرداخت کنند. این در حالی است که اگر فردی سهام حق تقدم را از سهامدار شرکت خریداری کند، باید قیمت آن سهام را همراه با قیمت اسمی آن پرداخت نماید! (در این مورد دقت کافی را داشته باشید، چراکه برخی از معامله‌گران مبتدی به اشتباه تصور می‌کنند که برای خرید از سهامدارن نیز فقط پرداخت قیمت اسمی کفایت می‌کند)

سهام حق‌تقدم در صورتی ارائه می‌شود که افزایش سرمایه شرکت‌ها از روش «محل آورده نقدی و مطالبات» صورت گرفته باشد. در غیر این صورت، اگر افزایش سرمایه با روش دیگری صورت گرفته باشد، سهام افزایشی با روش‌های دیگری در بین سهامداران تقسیم خواهد شد. برای موفقیت در این بازار باید آموزش‌های بورس را به صورت مداوم و پیاپی دنبال کنید تا از نتیجه فعالیت  در این بازار راضی باشید.

چقدر مفید بود؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *