قرارداد هوشمند (smart contract) چیست؟

قرارداد هوشمند چیست

بسیاری از امکاناتی که در حال حاضر از آن‌ها استفاده می‌کنیم، زمانی تنها یک ایده بوده‌اند که در دنیای واقعی نمود پیدا کرده‌اند. اختراعات مهمی مانند لامپ، اتومبیل، تلفن و …. تنها یک فکر بوده‌اند که با پرورش تبدیل به ایده شده و بعدها به مهم‌ترین اختراعات زمان منجر شده‌اند. بنابراین هرکاری که در عصر حاضر با سختی برای شما انجام می‌شود، می‌تواند آینده بهتری در سال‌های آتی داشته باشد؛ دقیقاً مانند معاملات مبتنی بر تراکنش‌های مالی که در آن‌ها همیشه طرف سومی وجود دارد تا خریدار و فروشنده را به هم وصل کرده و سپس کارمزد قابل توجهی را دریافت نماید. خوشبختانه دیگر معاملات با چنین روشی انجام نمی‌شوند و معاملات هوشمند جایگزین چنین روش سنتی و زمانبری شده‌اند. با ما همراه باشید تا به‌صورت مفصل‌تر، ببینیم که قرارداد هوشمند چیست و چه ویژگی‌هایی دارد.

قرارداد هوشمند چیست؟

قرارداد هوشمند یا «Smart Contract» قانون یا پروتکلی است که به کمک آن می‌توان تراکنش‌های مالی را بدون دخالت اشخاص ثالث به انجام رساند. به طوری که کلیه شرایط معامله‌ای که تراکنش در پی دارد، در سیستم قرارداد هوشمند پیش‌بینی شده و سپس براساس همان شرایط، کلیه اقدامات، به صورت کاملاً خودکار انجام می‌شود. برای مثال، در حالت عادی، اگر شما بخواهید ملکی را به فروش برسانید، باید به بنگاه‌های املاک مراجعه کرده و زمان و انرژی زیادی را صرف پیدا کردن خریدار و سپس چانه‌زدن با وی نمایید. حتی اگر خودتان خریدار یک ملک باشید، باز هم باید همین مراحل را برای پیدا کردن ملک موردنظر خود و الباقی ماجرا، طی کنید. حالا اگر معامله جوش بخورد و همه چیز تمام شود، در نهایت باید مبلغ زیادی به عنوان «حق کمیسیون» به مشاوران املاک داده شود که این معامله را به نتیجه رسانده‌اند.

حالا تصور کنید که هیچ مشاوره املاکی وجود نداشته باشد و شما تنها با ثبت مستندات خود در یک سیستم آنلاین، بلافاصله مشتری یا خریدار موردنظرتان را پیدا کرده و معامله‌تان را به انجام برسانید. اگرچه در روش‌های سنتی، کلاهبرداری‌ها و بی‌اعتمادی‌های زیادی در بین طرف‌های معاملات به‌وجود می‌آید؛ اما تصور کنید که در این سیستم آنلاین، تنها زمانی حق مالکیت به افراد واگذار شود که هزینه کامل معامله را پرداخت کرده باشند و کلیه اطلاعات پرداختی و دریافتی‌ها به‌صورت کامل موجود و غیرقابل دستکاری باشد. این سیستم همان قراردادهای هوشمند هستند که دنیای معاملات را دگرگون کرده‌‌اند.

Smart Contract یا قرارداد هوشمند چیست

معامله در قرارداد هوشمند چگونه انجام می‌شود؟

پس از این که ارز دیجیتال دریافتیم قرارداد هوشمند چیست، باید از شیوه کار این سیستم هم آگاهی داشته باشیم. لازم به ذکر است که ایده قرادادهای هوشمند، در سال 1994، توسط یک متخصص رایانه به نام نیک زابو «Nick Szabo» مطرح شود. اما زابو در آن زمان، پلتفرم لازم برای اجرای چنین ایده‌ای را در دسترس نداشت. اما در نهایت، پس از ظهور فناوری بلاک‌چین «‌Blockchain» بود که امکانات و بستر لازم برای اجرای قرادادهای هوشمند، محقق شد.

بلاک‌چین به دلیل الگوریتم تخصصی که دارد، می‌تواند کلیه تراکنش‌ها را به صورت عمومی در شبکه نودهای خود منتشر کرده و از طریق یک سیستم کاملاً دموکراتیک – و نه خصوصی، انحصاری یا مخفی – کلیه مستندات را ثبت و منتشر کند. البته در خود بلاک‌چین نیز روش‌های متفاوتی برای رمزنگاری و ثبت اطلاعات وجود دارد که در بین آن‌ها، قرارداد هوشمند اتریوم، به نسبت سایر قراردادها، محبوبیت بیشتری دارد.

مزایای قرارداد هوشمند

با بررسی صرف این که قرارداد هوشمند چیست، نمی‌توان مزایای قابل توجه آن را درک کرد. پس به‌صورت مجزا، مزایای این سیستم را بیان می‌کنیم که شامل مزایای برتر زیر است:

  • سرعت بالا

همه‌ی فعالیت‌ها در بستر بلاکچین از دستورالعمل‌های معاملاتی که به آن می‌دهند پیروی کرده و به همین دلیل سرعت بسیار بالایی دارند.

  • صرفه‌جویی در زمان و هزینه

با توجه به اینکه تمام واسطه‌ها، اعم از نمایندگان املاک،‌ دفترخانه‌ها و همچنین کلیه کاغذبازی‌ها حذف می‌شود، در نتیجه در مدت زمان بسیار کمتر، معاملات انجام خواهند شد. همچنین با حذف هزینه املاک و دفترخانه، صرفه‌جویی خوبی هم در هزینه‌ها صورت می‌گیرد.

  • امنیت بالا

کلیه اطلاعات رمز‌نگاری شده در قرارداد هوشمند بلاکچین، بین نودهای شبکه توزیع می‌شود و این اطمینان را به‌وجود می‌آورد که اطلاعات شما نه از بین می‌روند و نه دستکاری می‌شوند. چراکه در صورت بروز هرگونه مشکل، هزاران نسخه از تراکنش شما در شبکه بلاکچین موجود است!

  • استقلال

همین که نیازی به وجود هیچ واسطه یا اشخاص ثالث برای معامله در قرارداد هوشمند وجود ندارد، پس چنین معاملاتی، دارای استقلال هستند و به سیستم یا افراد دیگری وابستگی ندارند.

معایب قرارداد هوشمند

حتماً وقتی درک کردید که قرارداد هوشمند چیست، به این موضوع هم پی برده‌اید که این قابلیت، یک امکان کاملاً جدید است و سابقه چندانی ندارد. بنابراین هر سیستم جدیدی که به کار گرفته می‌شود، علی‌رغم مزایایی که دارد، با مشکلاتی نیز روبه‌رو است. مشکلات قرارداد هوشمند بلاکچین به قرار زیر است:

  • اشتباهات کدنویسی انسانی

گفتیم که اطلاعاتی که وارد شبکه بلاکچین می‌شوند، دیگر نه تغییر می‌کنند و نه از بین می‌روند. حالا تصور کنید که یک تراکنش که کلیه مراحل آن توسط اشخاص برنامه‌نویس به سیستم داده می‌شوند، اشتباه وارد شده باشند. بنابراین اطلاعات چه صحیح و چه غلط در این سیستم قابل دستکاری یا ویرایش نیستند و این موضوع یک مشکل بزرگ برای قراردادهای هوشمند به حساب می‌آید.

  • ترس از دخالت دولت‌ها

در حال حاضر، هیچ دولتی وضع نکرده که در قلمرو آن قرارداد هوشمند چیست و چگونه باید انجام شود. اما اگر زمانی حکومت‌ها بخواهند قواعد معینی را برای این معاملات در نظر بگیرند، ماهیت امنیتی و دموکراتیک قرادادهای هوشمند به خطر می‌اُفتد.

  • هزینه‌های هنگفت اجرا

قراردادهای هوشمند، بدون دانش برنامه‌نویسی و بدون پذیرش قوانین بلاکچین در شرکت‌ها، قابل انجام نیستند. بنابراین در حال حاضر اگر سازمان یا شخصی بخواهد از این قراردادها بهره ببرد، باید هزینه برنامه‌نویسی و اجرای آن را پرداخت نماید.

انواع قرارداد هوشمند

با بررسی این که قرارداد هوشمند چیست، به این نتیجه رسیدیم که این قرادادها بر بستر شبکه بلاکچین انجام می‌شوند. در آموزش صفر تا صد ارز دیجیتال گفته می‌شود که بلاکچین، بستر مخصوص ارزهای دیجیتالی است که هرکدام قابلیت‌های متفاوتی را در این شبکه به اجرا درمی‌آوردند. برای مثال، قابلیت‌های رمزارز «بیت‌کوین» با قابلیت‌های رمزارز «اتریوم» در بلاکچین، تفاوت دارد. پس هر قرارداد، بسته به شرایط معامله، می‌تواند در بعُد مجزایی از بلاکچین اجرا و ثبت شود.

به صورت کلی، می‌توان از قرارداد هوشمند بیت‌کوین، قرارداد هوشمند اتریوم، قرارداد هوشمند ترون، قرارداد هوشمند NXT و …. استفاده کرد. انتخاب و شیوه اجرای قرارداد در بستر هرکدام از رمزارزهای عنوان شده به نوع معامله و شیوه برنامه‌نویسی آن بستگی دارد که یک امر کاملاً تخصصی است.

اجرای قرارداد هوشمند

برای اجرای قرارداد هوشمند، به چه چیزهایی نیاز داریم؟

هرکس که بداند قرارداد هوشمند چیست و چه قابلیت‌هایی دارد، حتماً برای استفاده از آن کنجکاو خواهد شد. اما برای اجرا و ساخت قرارداد هوشمند، به موارد زیر نیاز است:

  • موضوع قرارداد

هر معامله برای خرید و فروش چیزهای مجزایی انجام می‌گیرد. بنابراین باید موضوع معامله و قرارداد برای سیستم مشخص باشد.

  • امضای دیجیتال

دسترسی اعضای معامله به بلاکچین به کمک کلیدهای خصوصی انجام می‌شود که برای استفاده از آن به امضای دیجیتال نیاز است.

  • شرایط قرارداد

شرایط قرارداد باید به‌صورت کامل برای شبکه بلاکچین تعریف شده و کلیه شرکت‌کنندگان در قرارداد، آن شرایط را بپذیرند.

  • اوراکل

اوراکل یا Oracle به سرویسی گفته می‌شود که طالاعات را از دنیای بیرون به دنیای بلاکچین وارد می‌کند. برای عقد قرارداد هوشمند به چنین سرویسی هم نیاز دارید.

  • پلتفرم انحصاری

برای ثبت‌ قرارداد به نرم‌افزارهای رسمی کلاینت نیاز است که به بلاکچین وصل شده و اطلاعات را در بستر آن قرار دهند. در حال حاضر، اتریوم، محبوب‌ترین پلتفرم انحصاری قراردادهای هوشمند به حساب می‌آید.

سخن نهایی

در این مطلب یاد گرفتیم که قرارداد هوشمند چیست و چه مزایا و معایبی دارد. همچنین برای اجرای اسمارت کانترکت به چه مواردی نیاز است. در حال حاضر، برای معاملات مبتنی بر تجارت، خدمات مالی، بیمه و…. از قراردادهای هوشمند در سطح جهان استفاده می‌کنند. اما پیش‌بینی می‌شود که با مرور زمان و همراه با کامل شدن امکانات بلاکچین، موارد استفاده از قراردادهای هوشمند هم افزایش پیدا کند.

چقدر مفید بود؟

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *